ایمیل یک نوع نامه الکترونیک است و SMTP حکم پستچی را برای آن دارد. بدون وجود این پروتکل استاندارد در اینترنت، امکان ارسال اسناد، کارت پستال و ویدیو در اینترنت وجود ندارد چون وقتی ایمیلی ارسال میکنید، این ایمیل از طریق یک فرایند ارتباطی پیچیده به مقصد میرسد.
پروتکل SMTP چیست؟
SMTP یک پروتکل شبکه مبتنی بر متن و اتصال محور و جزو خانواده پروتکلهای اینترنت است و در لایه کاربرد (هفتمین لایه از مدل OSI) قرار دارد. این پروتکل نیز مشابه سایر پروتکلهای شبکه شامل قوانین خاصی برای برقراری ارتباط صحیح بین کامپیوترهای یک شبکه است. SMTP وظیفه ارسال و هدایت ایمیلها از فرستنده به گیرنده را بر عهده دارد.
پس از معرفی SMTP به عنوان جایگزین پروتکل صندوق پستی در آرپانت، SMTP تبدیل به پروتکل استاندارد برای ارسال ایمیل شد اما از آنجا که نرمافزار ایمیل در پس زمینه اجرا میشود، پروتکل SMTP تقریباً از نظارت کاربران نهایی مخفی است. اگر نرمافزار، اپلیکیشن وبمیل در مرورگر یا نرمافزار ایمیل تلفنهای همراه به صورت خودکار پروتکل SMTP را تعریف نکرده باشد، باید در هنگام تنظیم حساب کاربری آن را به صورت دستی تنظیم کنید تا ترافیک ایمیل شما کاملاً روان و بیوقفه جریان پیدا کند.
دانستیها: Sendmail از جمله اولین عوامل انتقال پیام (MTA) بود که از پروتکل SMTP پشتیبانی کرد.
در ادامه آدرس سرور SMTP و پورتهای SMTP محبوبترین سرویسهای ایمیل را مشاهده میکنید:
نام سرویس ایمیل | آدرس سرور SMTP | پورت SMTP |
یاهو | smtp.mail.yahoo.com | 465 |
AOL | smtp.aol.com | 587 |
اوتلوک | smtp.live.com | 587 |
جیمیل | smtp.gmail.com | 587 (TLS/STARTTLS), 465 (SSL) |
SMTP چگونه کار میکند؟
برای افزایش درک پروتکل SMTP باید آشنایی مقدماتی با نحوه عملکرد ایمیل داشته باشید. در مجموع شیوه کار ایمیل به صورت زیر است:
- کلاینت SMTP یا همان فرستنده، ایمیل را در سرور SMTP (یعنی ایمیل سرور خروجی) ارائهدهنده سرویس ایمیل بارگذاری میکند. این کار از طریق یک اپلیکیشن وبمیل در مرورگر یا یک نرمافزار ایمیل (که در اصطلاح فنی به آن MUA گفته میشود) مثل Windows Live Mail یا Mozilla Thunderbird انجام میشود.
- سپس سرور SMTP با سرور DNS تماس میگیرد و این سرور هم آیپی سرور SMTP هدف را (که به آن MTA گفته میشود) برای پیدا کردن آدرس گیرنده ایمیل جستجو میکند.
- سپس سرور SMTP ایمیل را از طریق یک یا چند MTA به سرور SMTP هدف ارسال میکند. کلیه فرایندهای هدایت پیام بر اساس پروتکل SMTP اجرا میشوند.
- سرور SMTP هدف، ایمیل را به صورت موقت در محل ذخیره پیامها ذخیره میکند.
- MUA گیرنده، ایمیل را از طریق پروتکل IMAP یا POP3 دانلود میکند.
هدایت ایمیل از کلاینت SMTP به سمت محل ذخیره پیام در سرور SMTP هدف، تحت کنترل پروتکل SMTP انجام میشود. فقط پس از این مرحله، سایر پروتکلهای شبکه وارد عمل میشوند.
برای مطالعه بیشتر پیشنهاد میشود: راهنمای جامع پروتکل SMTP
نشستهای SMTP چگونه کار میکنند؟
تعامل بین کلاینت و سرور SMTP، نشست SMTP را تشکیل میدهد. سایر بخشهای این فرایند مثل فوروارد ایمیل از سرور به گیرنده با استفاده از SMTP، را در مطالب آتی مورد بررسی قرار میدهیم. هر نشست متشکل از یک دنباله فرمان SMTP از طرف کلاینت و پاسخهای سرور به این فرمانها در قالب کد وضعیت است.
مروری بر فرمانها
بر اساس قرارداد SMTP، هر پیادهسازی از پروتکل شبکه حداقل باید شامل 8 فرمان زیر باشد که از کاراکترهای اسکی 7 بیتی تشکیل میشوند:
فرمان SMTP | مفهوم |
HELO | Hello – کلاینت با نام کامپیوتر خودش لاگین کرده و نشست را آغاز میکند. |
MAIL FROM | کلاینت نام فرستنده ایمیل را مشخص میکند. |
RCPT TO | کلاینت نام گیرنده ایمیل را مشخص میکند. |
DATA | کلاینت انتقال ایمیل را شروع میکند. |
RSET | کلاینت فرایند انتقال را به پایان میرساند اما اتصال بین کلاینت و سرور را حفظ میکند. |
VRFY/EXPN | کلاینت بررسی میکند که آیا صندوق پیامی برای انتقال پیام در دسترس هست یا خیر. |
مروری بر کدهای وضعیت سرور
سرور، با یک کد وضعیت 3 رقمی در قالب یک پیام متنی ساده به هر یک از این فرمانهای SMTP پاسخ میدهد:
کد وضعیت | پیام |
این کدها نشان میدهند که سرور فرمان را با موفقیت اجرا کرده است: | |
200 | (موفقیت غیر استاندارد) |
211 | پاسخ وضعیت یا پاسخ راهنما |
214 | پیام راهنما |
220 | سرور آماده نشست SMTP است |
221 | سرور اتصال را خاتمه میدهد |
250 | اقدام درخواست شده برای پیام انجام شد |
251 | کاربر محلی نیست؛ پیام فوروارد میشود |
252 | نمیتوان کاربر را اعتبارسنجی کرد اما پیام پذیرفته شده و سعی میشود ارسال شود |
253 | ارسال پیامهای معلق برای نودها شروع شد |
این کدهای وضعیت نشان میدهند که سرور فرمان را درک کرده اما برای پردازش آن به اطلاعات بیشتری نیاز دارد: | |
354 | سرور، ورودی ایمیل را شروع میکند. |
کدهای وضعیتی که نشان میدهند سرور یک خطای موقت را شناسایی کرده اما باز هم ممکن است فرمان پردازش شود: | |
421 | سرور در دسترس نیست، اتصال خاتمه پیدا میکند. |
450 | فرمان اجرا نشد، صندوق ایمیل در دسترس نیست. |
451 | اقدام خواسته شده رد شد: خطای محلی در پردازش |
452 | اقدام خواسته شده انجام نشد: سیستم فضای کافی ندارد. |
کدهای وضعیتی که نشان میدهند سرور یک خطای مهلک را شناسایی کرده و امکان اجرای فرمان وجود ندارد: | |
500 | خطای نحوی، فرمان قابل شناسایی نیست. |
501 | خطای نحوی در پارامترها یا آرگومانها |
502 | فرمان پیاده سازی نشده است |
503 | دنباله فرمانها غلط است. |
504 | پارامتر فرمان پیاده سازی نشده است. |
521 | سرور هیچ ایمیلی را قبول نمیکند. |
530 | درخواست دسترسی رد شد؛ نیاز به احرازهویت وجود دارد. |
550 | اقدام خواسته شده انجام نشد؛ صندوق پیام در دسترس نیست. |
551 | کاربر محلی نیست؛ لطفاً مسیر فوروارد را امتحان کنید. |
552 | اقدام خواسته شده رد شد: فراتر رفتن از محدودیت فضای تخصیص یافته |
553 | اقدام خواسته شده رد شد: نام صندوق ایمیل مجاز نیست. |
554 | تراکنش با شکست روبرو شد. |
یک نمونه نشست SMTP
در ادامه یک نمونه از نشستهای SMTP بین سرور و کلاینت را مشاهده میکنید:
طرف مکالمه | کدهای وضعیت و پیامهای SMTP | توضیحات |
سرور: | 220 smtp.example.com ESMTP Postfix | پس از برقراری اتصال، سرور SMTP پاسخ میدهد. |
کلاینت: | HELO relay.example.com | کلاینت SMTP با نام میزبان خودش لاگین میکند. |
سرور: | 250 smtp.example.com, hello | سرور لاگین را تأیید میکند. |
کلاینت: | MAIL FROM:cjohn@doe.com> | سرور آدرس فرستنده MUA را مشخص میکند. |
سرور: | 250 OK | سرور تأیید میکند. |
کلاینت: | RCPT TO:<boss@workplace.com> | کلاینت آدرس گیرنده را مشخص میکند. |
سرور: | 250 OK | سرور تأیید میکند. |
کلاینت: | DATA | کلاینت ارسال ایمیل را شروع میکند. |
سرور: | 354 End data with <CR><LF>.<cR><LF> | سرور، پذیرش ایمیل را شروع میکند و اعلام میکند که متن ایمیل باید با یک نقطه خاتمه پیدا کند.
|
کلاینت: | From: “John Doe” <john@doe.com> To: Boss Workplace thoss@workplace.com> Date: Monday, March 12 2018 10:03:42 Subject: Sick note Hello boss, Unfortunately, I am sick today and cannot come into work. Thank you for your understanding, John Doe | کلاینت، متن ایمیل را ارسال میکند، با قرار دادن یک خط فاصله پس از Subject: Sick note آن را مشخص میکند و نقطه خواسته شده را در انتها قرار میدهد. |
سرور: | 250 OK: queued as 15432 | سرور تأیید میکند که ایمیل را با موفقیت دریافت کرده و آن را در یک صف قرار میدهد. |
کلاینت: | QUIT | کلاینت، خاتمه نشست را نشان میدهد. |
سرور: | 221 Goodbye | سرور، اتصال را خاتمه میدهد. |
پروتکل SMTP چه معایبی دارد؟
نقطه ضعف SMTP این است که در صورت برقراری اتصال، کاربران اعتبارسنجی نمیشوند. بنابراین ممکن است فرستنده ایمیل قابل اعتماد نباشد. در نتیجه معمولاً از (سرورهای) بازپخش SMTP آزاد برای ارسال اسپم به صورت انبوه استفاده میشود. در این روش، مهاجمان از آدرسهای فرستنده جعلی استفاده میکنند تا امکان پیگیریشان وجود نداشته باشد (جعل ایمیل). امروزه فناوریهای امنیتی مختلفی برای مقابله با سوءاستفاده از سرورهای SMTP وجود دارد. برای مثال ایمیلهای مشکوک رد شده یا به قرنطینه (سرور اسپم) فرستاده میشوند. برای انجام این کار از پروتکلهای شناسایی مثل DomainKeys، فریمورک سیاست فرستنده (SPF[3]) یا فهرست خاکستری استفاده میشود. همچنین امروزه ایمیلها معمولاً علاوه بر پورت سنتی 25/TCP از طریق پورت 587/TCP دریافت میشوند تا انتقال پیام فقط برای کاربران تأییده شده قابل انجام باشد.
[1] Mail Transfer Agent
[2] Mail User Agent
[3] Sender Policy Framework
برای مطالعه راهنمای جامع درباره پروتکل SMTP، اینجا کلیک کنید.
منبع: ionos





